Choroby przenoszone drogą płciową
Choroby te (ang. sexually transmitted diseases, STD; sexually transmitted infections, STI) dawniej zwane także chorobami wenerycznymi – jest to grupa chorób zakaźnych i pasożytniczych, które przenoszone są na drodze kontaktu płciowego.
Najczęstszą chorobą przenoszoną drogą płciową jest zakażenie wywołane przez Chlamydia trachomatis. Do chorób tych zalicza się kiłę, rzeżączkę, wrzód weneryczny, nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej, ziarnicę weneryczną pachwin, ziarniniak weneryczny i zespół nabytego upośledzenia odporności (AIDS).
Oprócz chorób przenoszonych typowo drogą płciową, zwanych do niedawna chorobami wenerycznymi, drogą tą można przenosić również inne choroby zakaźne i pasożytnicze.Należą do nich: kłykciny kończyste wywoływane zakażeniem wirusem HPV, zakażenia wywołane rzęsistkiem pochwowym, zakażenia drożdżakowe narządów płciowych, opryszczki narządów płciowych, świerzb, wszawica łonowa i inne.
Diagnostyka laboratoryjna chorób przenoszonych drogą płciową obejmuje badanie bakteriologiczne bezpośrednie, hodowle, metody serologiczne i immunoenzymatyczne.
Badania bezpośrednie bakteriologiczne polegają na pobieraniu materiału ze zmiany chorobowej i poszukiwaniu w nim drobnoustrojów. W przypadku podejrzenia rzeżączki lub nierzeżączkowego zapalenia dolnych dróg moczowo-płciowych (NGU) materiał pobiera się z cewki moczowej od mężczyzny, z cewki moczowej lub z szyjki macicy od kobiet.
Badania diagnostyczne
Kompleksowa diagnostyka stanów zapalnych układu moczowo-płciowego i ich następstw:- zapalenie pochwy i szyjki macicy
- zapalenie cewki moczowej
- zapalenie narządów miednicy małej
- zapalenie gruczołu krokowego (badanie po masażu stercza)
- zapalenie najądrzy
- odczynowe zapalenie stawów
- inne
| L.p. | Rodzaj badania | Opis |
|---|---|---|
| 1 | Chlamydia trachomatis | Chlamydioza jest bakterią osiedlającą się w wydzielinie śluzowej w obrębie narządów płciowych, ale może i zaatakować odbytnicę, gardło i oczy. Częsty jest przebieg bezobjawowy. U kobiet chlamydioza objawia się obfitymi upławami, bólem przy oddawaniu moczu, bólem brzucha i krwawieniem miedzy miesiączkowym. Ciężkim powikłaniem może być zapalenie jajowodów co może w konsekwencji prowadzić do bezpłodności. U mężczyzn chlamydioza objawia się nasilonym pieczeniem cewki moczowej i wodnistym wyciekiem z penisa, a dodatkowo często moczem. |
| 2 | Mycoplasma hominis, Ureaplasma urealyticum, | Wykrywanie bakterii w drogach moczowo - płciowych hodowla, określanie wrażliwości (antymykogram) |
| 3 | Bacterial vaginosis | Bakteryjne zakażenie pochwy. Ocena preparatu bezpośredniego i barwionego metodą Grama. |
| 4 | Grzyby drożdżopodobne | Preparat bezpośredni, hodowla, określanie wrażliwości (antymykogram) |
| 5 | Rzęsistkowica Trichomonas vaginalis |
Preparat bezpośredni, hodowla. Rzęsistki to organizmy jednokomórkowe ( tzw. pierwotniaki) poruszające się za pomocą rząsek. Są one przekazywane drogą płciową i rozmnażają się w środowisku kwaśnym. Są przenoszone także w stosunkach lezbijskich. Objawy są najpierw znikome i czasem dopiero po roku widoczne. Pierwsze objawy to swędzenie i stan zapalny pochwy oraz sromu, pieczenie przy oddawaniu moczu, żółtawe, pieniste upławy o nieprzyjemnej woni. Chociaż u mężczyzn bardzo często nie występują żadne dolegliwości lub tylko niewielkie, muszą się i oni poddać się równoczesnemu leczeniu.
|
| 6 | Rzeżączka Neisseria gonorrhoeae |
Preparat bezpośredni, hodowla, ocena właściwości biochemicznych.
Rzeżączka jest podobnie jak chlamydioza infekcją błon śluzowych. Występuje ona jednak o wiele rzadziej niż chlamydioza. Osoba zakażona odczuwa swędzenie i pieczenie cewki moczowej, często oddaje mocz. Nieco później z ujścia cewki zaczyna wyciekać gęsta ropna wydzielina. Jest brązowo żółta i nieprzyjemnie pachnie. Ujście cewki robi się czerwone i obrzęknięte. U kobiet powikłaniem może być zapalenie jajowodów. |
| 7 | HIV | AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome) - jest chorobą wywoływaną przez wirus HIV. Wirus żyje w płynach ciała ludzkiego - krwi, spermie, czasem w ślinie. Niszczy on komórki krwi zwane limfocytami, odpowiedzialne za ochronę ustroju przed chorobami. Dlatego chorobę tą nazywa się "zespołem nabytego upośledzenia odporności". Pierwsze symptomy zakażenia przypominają grypę. Potem może nastąpić trwający lata okres utajenia, podczas, którego objawy nie występują, ale system imunnologiczny wciąż zmaga się z wirusem. Wirus musi być wprowadzony do organizmu przez otwartą ranę skóry lub błonę śluzową wyścielającą odbyt, pochwę lub usta. Odbyt jest miejscem szczególnie wrażliwym, ponieważ wyścielająca go błona śluzowa jest bardzo cienka i delikatna, a zatem stosunek analny niesie z sobą większe niebezpieczeństwo zarażenia się AIDS niż inne formy aktywności seksulanej. |
| 8 | Posiewy bakteriologiczne | Hodowla, określenie wrażliwości na antybiotyki (antybiogram); wykrywanie paciorkowców z grupy B - nosicielstwo u kobiet w ciąży |
| 9 | Kiła Treponema pallidum
|
Odczyny serologiczne:odczyny klasyczne - USR , VDRL swoiste- immunofluorescencji krętków bladych (FTA, FTA-ABS , IgM FTA-ABS) odczyn hemaglutynacji krętków bladych (TPHA); odczyn unieruchomienia krętków Nelsona (TPI). Kila jest chorobą zakaźną wywoływaną przez krętka bladego, który poprzez układ krwionośny atakuje cały organizm. Może być wrodzona, można się też jej nabawić przez kontakty seksualne. W 3 tygodnie po zarażeniu się, w okolicach narządów płciowych ( ale też na wargach i na języku) pojawiają się niewielkie czerwone krostki, które wysychają i odpadają, odsłaniając oworzodzenie. Rana goi się sama i znika. Ale nie oznacza to cofnięcia się choroby. Po 6 tygodniach od zakażenia wysypka może pojawić się na całym ciele. Towarzyszy jej obrzmienie węzłów chłonnych. Niekiedy chory czuje się tak, jakby miał grypę. Także te symptomy mijają samoistnie. Stadium trzecie objawia się zapaleniem stawów, a potem zaburzeniami czynności serca i mózgu. We wszystkich stadiach leczy się penicyliną. Jednak choroba ta występuje rzadko. Mężczyźni choruja na nią częściej niż kobiety |
| 10 | Toksoplazmoza Toxoplasma gondii
|
Badanie serologiczne - wykrywanie przeciwciał klasy IgM i IgG |
| 11 | Borelioza Borrelia burgdorferi
|
Badanie serologiczne - wykrywanie przeciwciał klasy IgM i IgG |
| 12 | Lamblioza Giardia lamblia
|
Badanie serologiczne - wykrywanie przeciwciał klasy IgM i IgG |
| 13 | Helicobacter pylori | Badanie serologiczne; wykrywanie przeciwciał w surowicy; Badanie bezpośrednie - wykrywanie antygenu w kale |
| 14 | Przeciwciała antynuklearnych( ANA) | Metoda immunofluorescencji pośredniej |
| 15 | Przeciwciała antycytoplazmatyczne (ANCA) | Metoda immunofluorescencji pośredniej |
| 16 | Badanie cytologiczne | Badanie zlecane |
| 17 | Badania mikologiczne (w kierunku grzybów) | Preparat bezpośredni, hodowla, antymykogram; Badania wykonywane z owłosionej skóry głowy, skóry gładkiej i paznokci |
| 18 | HPV (Human Papiloma Virus) Wirus Brodawczaka ludzkiego |
Wykrywanie materiału genetycznego wirusa HPV Kłykciny powstają wskutek działania wirusa HPV. Przenoszą się podczas stosunków płciowych. Zmiany w okolicach narządów płciowych stają się widoczne zwykle w ciągu 1-3 miesięcy po zakażeniu. Wyrośla brodawkowe skóry o powierzchni kalafiorowatej umiejscowione głównie na narządach płciowych są chorobą stosunkowo powchrzechną, którą można, ale nie jest łatwo się zarazić. Brodawki mają tendencję do rozsiewania się. U mężczyzn obrastają napletek, ujście cewki moczowej, trzon penisa i odbyt. U kobiet występują na wargach sromowych i wokół odbytu. Kłykciny jako takie nie są zbyt niebezpieczne i można je łatwo usunąć elektrokoagulacją, środkiami chemicznymi powodującymi złuszczanie się narośli lub środkami farmakologicznymi. |