• Medical Diagnosis London
• Badania okresowe i zapobiegawcze
• Badania okresowe u dzieci

Badania okresowe u dzieci

Jeśli lekarz ma wątpliwości lub pragnie upewnić się co do trafności swojej diagnozy, zleca pobranie krwi. Krew można pobrać już noworodkowi, choć - jeśli nie ma pilnej potrzeby - najmłodszym niemowlętom oszczędza się tego.

Samo pobranie krwi, jeśli jest wykonane przez wykwalifikowaną pielęgniarkę, trwa króciutko (do badania wystarczy 1-2 ml krwi) i jest niemal bezbolesne. Krew pobiera się zazwyczaj z żyły w zgięciu łokcia lub z opuszki paluszka. Jeśli dziecko jest bardzo wrażliwe na ból lub bojaźliwe, można mu miejsce wkłucia znieczulić maścią przeciwbólową.

Jak wygląda badanie

Krew składa się z płynnego osocza oraz zawieszonych w nim krwinek. Ich liczbę, rodzaj i wzajemne proporcje ustala się za pomocą podstawowego badania krwi, zwanego w skrócie morfologią. Pozwala to zorientować się w stanie zdrowia pacjenta i wykryć zaburzenia w jego organizmie.

Normy dla małych dzieci bardzo się różnią i zależą od wieku (u niemowląt nawet miesiąca), w jakim jest dziecko. Nie warto więc wyciągać pochopnych wniosków, lepiej interpretację wyników zostawić lekarzowi opiekującemu się maluchem. Nie zaszkodzi jednak porównać ich z tym, co piszemy niżej, żeby nie niepokoić się bez potrzeby przed planowaną wizytą.

Wirus czy bakteria?

Rozmaz krwi (badanie białych krwinek) sprawdza, czy chorobę wywołały wirusy, czy bakterie.

• Granulocyty (Neut)

  przeważają nad limfocytami przed 4. dniem życia i po 4 roku życia. Ich wysoki poziom świadczy zwykle o infekcji bakteryjnej, zwłaszcza jeśli towarzyszy mu podwyższona liczba krwinek białych pałeczkowatych (Band powyżej 5%).

• Limfocyty (Lymph)

  dominują nad granulocytami między 4. dniem a 4 rokiem życia. Podwyższenie ich liczby lub znaczna przewaga nad granulocytami świadczy zwykle o infekcji wirusowej.

• Eozynofile, krwinki kwasochłonne (Eo)

  ich podwyższony poziom (powyżej 4-5) może świadczyć o alergii lub o zakażeniu pasożytniczym. Ich zupełny brak obserwuje się w niektórych ciężkich infekcjach bakteryjnych, a podwyższenie poziomu - w okresie rekonwalescencji.

Limfocyty atypowe w rozmazie krwi obwodowej wraz z podwyższonym poziomem leukocytów świadczą z reguły o mononukleozie zakaźnej.

U dzieci pomiędzy 3. a 6. miesiącem obserwuje się naturalną niedokrwistość. Czasami może się ona nasilić poza granice fizjologii i wówczas wymaga leczenia. Objawy anemii rzadko uchwytne są gołym okiem.

Niedokrwistość można podejrzewać, jeśli dziecko jest blade, apatyczne, nie ma apetytu, a także - gdy często choruje i rozwija się wolniej od rówieśników. Jednak dopiero wynik analizy krwi (morfologii) jest rozstrzygający. O anemii świadczy poziom hemoglobiny poniżej 10,5g/dl i liczba erytrocytów poniżej 3,5 mln. A że mamy do czynienia właśnie z anemią na tle niedoboru żelaza, mówi nam dodatkowo niski wskaźnik MCV (objętość krwinki czerwonej), a także obniżony poziom tego pierwiastka w surowicy krwi.

Niedobór żelaza może wynikać nie tylko z wykorzystania jego rezerw i ograniczonych dostaw, ale także z niedostatecznego wchłaniania z przewodu pokarmowego - przyczyną jest najczęściej alergia na białko mleka krowiego lub (u starszych niemowląt i małych dzieci) alergia na gluten bądź celiakia. Alergia pokarmowa może się niekiedy wiązać z niewielkimi ale długotrwałymi stratami krwi z przewodu pokarmowego, a zatem z systematyczną utratą żelaza. Jeśli zachodzi takie podejrzenie, zaleca się badanie kału na krew utajoną.

Jednak na podstawie samego poziomu żelaza nie można rozpoznać anemii. Należy przeanalizować również wyniki morfologii krwi, w tym przede wszystkim hemoglobiny. Przydatna czasami jest także ocena zdolności wiązania żelaza (TIBC) oraz magazynów żelaza (ferrytyna). Niski poziom żelaza często przejściowo występuje w trakcie i po infekcji, może towarzyszyć również zakażeniom pasożytniczym czy przewlekłej biegunce.

Najlepszym źródłem żelaza jest mięso i żółtko. Pierwiastek ten występuje także w roślinach strączkowych, ale jest gorzej przyswajalny. Przyswajanie żelaza ułatwia witamina C - właśnie dlatego do jadłospisu niemowlęcia stosunkowo wcześnie wprowadza się przeciery i soki owocowe. Należy próbować rozszerzać dietę o ryby, żółtko, ale także kasze i pieczywo razowe, płatki owsiane, pszenne, jęczmienne, musli, otręby i zarodki pszenne, morele, figi, mielone orzechy, nasiona słonecznika, suszone owoce, groch, soczewicę, soję.

Naturalnym źródłem kwasu foliowego są natomiast zielone warzywa liściaste.

Niedokrwistość z niedoboru żelaza jest najczęstszym, ale nie jedynym rodzajem anemii spotykanej u niemowląt. Inną jej przyczyną bywa niedobór kwasu foliowego i witaminy B12, który upośledza wytwarzanie komórek krwi w szpiku (zdarza się to zwłaszcza u dzieci wegetarianek). Pozostałe przyczyny anemii (wrodzona lub nabyta niedomoga szpiku, uszkodzenie krwinek czerwonych, prowadzące do ich przedwczesnego rozpadu, dziedziczny brak składnika soku żołądkowego, niezbędnego do przyswajania witaminy B-12) występują u niemowląt znacznie rzadziej.

Badanie moczu

Badanie ogólne moczu należy do najczęściej wykonywanych badań diagnostycznych u dzieci. Jest to w dużej części uzasadnione, bowiem choroby układu moczowego należą do najczęstszych w tym okresie życia. Badanie ogólne moczu jest często niedocenianym, ale niezwykle ważnym badaniem diagnostycznym. Jest proste do wykonania i stosunkowo tanie, a przynosi bardzo wiele informacji. Nie jest też związane z żadnym ryzykiem, jest całkowicie nieinwazyjne.

Najlepiej, aby mocz do badania pochodził po całonocnej, (co najmniej 5-godzinnej) przerwie w oddawaniu moczu. Mocz powinien być dostarczony szybko do laboratorium.

U dziewczynek należy unikać wykonywania badania ogólnego moczu 2-3 dni przed spodziewaną miesiączką, jak też tuż po zakończeniu krwawienia miesięcznego. Do badania laboratoryjnego powinno wystarczyć ok. 50-100 ml porannego moczu oddanego do dowolnej, dokładnie umytej i wyparzonej, najlepiej szklanej buteleczki. U najmniejszych dzieci dopuszczalne jest pobranie za pomocą samoprzylepnego woreczka, ale tylko dla celów badania ogólnego, a nie posiewu moczu. W aptekach są też do kupienia gotowe do użycia jałowe plastikowe pojemniki, specjalnie przeznaczone na zebranie moczu. Pojemnik taki należy podpisać imieniem i nazwiskiem. Przed badaniem nie jest wymagane żadne specjalne przygotowanie.

Badanie kału

Badanie kału jest jedną z podstawowych analiz wykonywanych w schorzeniach przewodu pokarmowego. Umożliwia ono ustalenie przyczyny choroby zakaźnej jelit oraz choroby pasożytniczej przewodu pokarmowego.

Na podstawie analizy kału można wnioskować o zdolności jelit do wchłaniania pokarmu i pośrednio o czynności wydzielniczej (wydzielaniu enzymów trawiennych) trzustki. Wykazanie obecności krwi w kale - tzw. badanie na krew utajoną, jest wykonywane w celu stwierdzenia krwawienia z przewodu pokarmowego.

INFORMACJE, KTÓRE NALEŻY ZGŁOSIĆ WYKONUJĄCEMU BADANIE

Przed badaniem

• Przyjmowane leki w ciągu ostatnich kilku dni.
• Rodzaj stosowanej diety w ciągu ostatnich kilku dni.
• Krwawienia z odbytu podczas oddawania stolca, inne krwawienia np. z nosa, dziąseł - dotyczy to badania kału na tzw. krew utajoną.

Jak należy zachowywać się po badaniu?

Nie ma specjalnych zaleceń. W przypadku badania kału na obecność pasożytów (badanie parazytologiczne) lub na tzw. krew utajoną, kał z różnych wypróżnień należy dostarczać do laboratorium kilkakrotnie. Zalecenia w tym względzie są często ustalane indywidualnie przez lekarza prowadzącego.

Możliwe powikłania po badaniu

Brak powikłań. Badanie może być powtarzane wielokrotnie i wykonywane w każdym wieku.