Niezbędne badania w ciąży

Podstawowe badania zalecane do wykonania przed zajściem w ciążę oraz w trakcie trwania ciąży to:
- badanie grupy krwi Twojej i partnera
- poziom glukozy we krwi na czczo, co pozwoli wykluczyć cukrzycę lub nietolerancję glukozy
- badanie ogólne moczu
- morfologia oraz płytki krwi (aby wykluczyć anemię, zaburzenia krzepnięcia, stan zapalny)
- krzepliwość krwi – taka informacja może się okazać przydatna w sytuacji, gdy we wczesnej fazie ciąży pojawiają się krwawienia, które zwykle są objawem poronienia zagrażającego. Może się jednak okazać, że powodem krwawienia jest niska krzepliwość krwi kobiety
- profil lipidowy (cholesterol, trójglicerydy), próby wątrobowe (AspAT, AlAT, GGTP), mocznik i kreatyninę (w celu oceny funkcji nerek)
- badanie na obecność przeciwciał toksoplazmozy
- badanie na obecność przeciwciał wirusa cytomegalii
- badania na obecność przeciwciał różyczki
- hormonalne badania tarczycy – jeśli wykażą niedoczynność, płodność kobiety może być obniżona
- podstawowe badania hormonalne, określające poziomy hormonów kobiecych
- badanie na obecność antygenu HBS
- cytologia i czystość pochwy
W okresie ciąży stosunkowo często dochodzi do zakażeń pochwy. Wynikają one ze zmian hormonalnych zmieniających pH pochwy na bardziej zasadowe. Przyczynia się to do powstania infekcji grzybiczych i bakteryjnych.
- badania genetyczne – u kobiet po 35 roku życia
Jest to zakażenie pierwotniakiem Toxoplasma gondii. Do zakażenia może dojść po spożyciu pokarmu zanieczyszczonego odchodami kota (np. niemytych warzyw i owoców) lub mięsa (np. wołowiny, wieprzowiny, drobiu), zawierającego formy przetrwalnikowe pierwotniaka. Dla płodu groźne jest tylko „świeże" zakażenie matki. Większość z nas miała w dzieciństwie kontakt z toksoplazmą i przebyła bezobjawowe zakażenie, w efekcie którego wytworzyła swoiste przeciwciała. Zanim zajdziesz w ciążę, sprawdź, jaki jest Twój stan immunologiczny odnośnie toksoplazmozy. W tym celu powinnaś oznaczyć we krwi poziom swoistych przeciwciał przeciwko Toxoplasma gondii w klasie IgM oraz IgG. Przeciwciała IgM świadczą o aktualnym zakażeniu, które może wymagać leczenia. Obecność IgG przy ujemnych IgM wskazuje, że przebyłaś już zakażenie i jesteś odporna. W przypadku, gdy zarówno IgM jak i IgG są ujemne, przez całą ciążę będziesz musiała oznaczać poziom przeciwciał raz w miesiącu, aby w porę wykryć ewentualne zakażenie i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Przebycie wiatrówki nie daje stuprocentowej gwarancji, że nie dojdzie do powtórnego zakażenia tym wirusem. Dlatego też będąc w ciąży, powinnaś unikać przebywania w dużych skupiskach dzieci (żłobki, przedszkola). Jeśli zaś nie chorowałaś w dzieciństwie na wiatrówkę, przed zajściem w ciążę powinnaś się bezwzględnie zaszczepić przeciwko ospie.
Wykrycie zakażenia krętkiem bladym Treponema pallidum jest możliwe na podstawie odczynów kiłowych VDRL oraz TPHA, wykonywanych z krwi.
Przed zajściem w ciążę warto oznaczyć poziom przeciwciał przeciwko wirusowi typu A oraz C, a u kobiet szczepionych - miano przeciwciał przeciwko wirusowi typu B. Przed zakażeniem zabezpiecza poziom przeciwciał powyżej 10. Jeśli nie byłaś szczepiona, poproś swojego lekarza, aby skierował Cię na badania (antygeny wirusa i przeciwciała), które pokażą, czy miałaś kontakt z wirusem zapalenia wątroby typu B. W przypadku ujemnego wyniku badań, zaszczep się.
Koniecznie wykonaj badanie w kierunku zakażenia wirusem HIV. Możesz to zrobić anonimowo.
Na różyczkę byłaś szczepiona w dzieciństwie. Jednak odporność, jaką dzięki temu nabyłaś, może być niewystarczająca. Dlatego przygotowując się do ciąży, oznacz poziom przeciwciał przeciwko wirusowi różyczki. Jeśli miano IgG będzie niższe niż 1/40, nie jesteś odporna i powinnaś się zaszczepić.
Niestety, do tej pory nie opracowano szczepionki chroniącej przed tym wirusem. Dla płodu groźna jest zarówno infekcja pierwotna u matki, jak i reaktywacja wirusa. Według szacunków, u ok. 20-50% ciężarnych z objawami ostrego zakażenia CMV, wirus przechodzi przez łożysko do płodu. Objawy ostrego zakażenia przypominają mononukleozę zakaźną - występuje uogólnione powiększenie węzłów chłonnych, biegunka, zapalenie gardła, objawy grypopodobne. Jeśli w trakcie ciąży zauważysz u siebie podobne objawy, musisz szybko skontaktować się ze swoim lekarzem.
Groźne dla Twojego dziecka jest aktywne zakażenie wirusem HSV-2, tzn. wirusem opryszczki narządów płciowych. Obecność zmian skórnych w terminie porodu jest wskazaniem do rozwiązania ciąży drogą cięcia cesarskiego.
Poniżej przedstawiamy schemat wizyt i badań jakie są wykonywane w przypadku ciąży fizjologicznej.
| Tydzień ciąży | 5-8 | 10-14 | 16-18 | 20-22 | 24-26 | 28-30 | 32-34 | 36-37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Grupa krwi i Rh | +3 | ||||||||||||
| Przeciwciała anty Rh | + | + | + | + | |||||||||
| Podanie 150mg immunoglobuliny anty D ciężarnym Rh (-) | + | ||||||||||||
| Badanie cytologiczne | + | ||||||||||||
| Ocena wydzieliny pochwowej | + | + | |||||||||||
| Morfologia krwi | + | + | + | + | |||||||||
| Badanie moczu | + | + | + | + | + | + | |||||||
| Badanie poziomu cukru we krwi na czczo | + | ||||||||||||
| Badanie poziomu cukru po podaniu doustnym 50 g glukozy | + | ||||||||||||
| WR | + | +2 | |||||||||||
| Przeciwciała różyczki IgG IgM | +3 | ||||||||||||
| Przeciwciała toksoplazmozy IgG IgM | +3 | + | + | ||||||||||
| Przeciwciała anty HIV1 | + | ||||||||||||
| HBs | +3 | + | |||||||||||
| Pomiar ciśnienia tętniczego | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + |
| Badanie ogólne | + | ||||||||||||
| Badanie ginekologiczne przez pochwę | + | + | + | + | + | + | |||||||
| Badanie piersi | + | + | |||||||||||
| Wzrost | + | ||||||||||||
| Masa ciała | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + |
| Indeks masy ciała | + | ||||||||||||
| Badanie czynności serca płodu | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | ||
| Badanie położnicze zewnętrzne | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | ||
| Ocena wymiarów miednicy | + | ||||||||||||
| Badanie ultra- sonograficzne | + | + | + | + | + | ||||||||
| Ocena ruchliwości płodu przez ciężarną | + | + | + | + | + | + | |||||||
| Badanie kardio- tokograficzne | + | + | + | + | + | ||||||||
| Konsultacja internistyczna | + | ||||||||||||
| Konsultacja stomatologiczna | + |
Objaśnienia:
1 - po uzyskaniu zgody ciężarnej i udzieleniu porady
2 - u ciężarnych ze zwiększonym ryzykiem zakażenia
3 - jeżeli nie wykonano przed ciążą