Hematologia i Biochemia: morfologia krwi
Morfologia krwi należy do podstawowych i najpowszechniej wykonywanych badań. Pozwala określić stan zdrowia badanego, wykryć zapalenia, zatrucia i wiele innych procesów chorobowych zachodzących w organizmie.

Jednym z ważniejszych parametrów ocenianych w morfologii jest ilość krwinek czerwonych i białych. W przypadku zmniejszonej liczby erytrocytów (krwinek czerwonych – parametr RBC) można podejrzewać anemię (niedokrwistość), która może być objawem wielu schorzeń: niedoboru witaminy B12, kwasu foliowego, żelaza, chorób nerek i wielu innych.
Bardzo waznym wynikiem w morfologii jest też ilość krwinek białych (leukocytów – WBC). Ich wzrost ponad normę może świadczyć o zupełnie banalnej infekcji czy stanie zapalnym, jakie przebiegają wewnątrz organizmu. Powodem zwiększonej liczby leukocytów może być też jednak poważne schorzenie krwi, takie jak białaczka.

Morfologia krwi to nie jest jedyne badanie, które można wykonać. Po odwirowaniu krwi pełnej otrzymuje się słomkowojasny płyn - osocze. Z osocza wykonywane jest badanie biochemiczne krwi.
Oznaczamy:
- enzymy (np. ALAT, ASPAT),
- hormony (np. fT3, fT4, TSH),
- białka (np. albuminy, immunoglobuliny),
- elektrolity (np. Na, K), pierwiastki śladowe (np. Cu, Mb)
- i inne
Wyniki ich badania dają nam obraz funkcji prawie wszystkich narządów, gruczołów, stanu nawodnienia, odżywienia, postępu choroby. Jest to bardzo skomplikowane, dlatego też opracowano grupy kilku oznaczeń, które łącznie najdokładniej przedstawiają stan funkcjonowania danego narządu. W związku z tym powstały tzw. profile oznaczeń:
- Profil kontrolny (ogólny)
glukoza, mocznik, kreatynina, bilirubina, AST, ALT, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotransferaza GGT, albumina, białko całkowite, cholesterol, trójglicerydy, cholesterol HDL, LDL, wapń, fosfor, sód, potas, chlorki, kwas moczowy;
- Profil nerkowy
sód, potas, mocznik, kreatynina;
- Profil wątrobowy
transaminazy (alaninowa i asparaginianowa), gamma-glutamylotransferaza (GGT), fosfataza alkaliczna, bilirubina, albumina;
- Profil kostny
białko całkowite, albumina, wapń, fosfor, fosfataza alkaliczna;
- Profil sercowy
transaminazy (asparaginianowa i alaninowa), kinaza kreatynowa, dehydrogenaza mleczanowa, potas;
- Profil lipidowy
cholesterol, trójglicerydy, cholesterol HDL, LDL
- Profil tarczycowy
TSH, fT4, fT3
WSKAZANIA DO WYKONANIA BADANIA
Wskazania co do rodzaju i zakresu wykonywanych badań są ustalane indywidualnie przez lekarza prowadzącego. Mogą dotyczyć tez ustalenia rozpoznania zaburzenia, kontroli leczenia, a także rokowania w chorobie. Ponadto badanie krwi może być związane z profilaktyką niektórych chorób - wykonywane jest wówczas jako:- badanie okresowe dla oceny zdrowia pacjenta (obowiązkowe u wszystkich osób pracujących zawodowo),
- badanie przesiewowe (np. badanie w osoczu krwi stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu w poszczególnych frakcjach lipoproteinowych i trójglicerydów dla ustalenia zagrożenia miażdżycą naczyń).