fb
google+
twiter
en en pl ru ro es

Badania okresowe u dzieci

Jeśli lekarz ma wątpliwości lub pragnie upewnić się co do trafności swojej diagnozy, zleca pobranie krwi. Krew można pobrać już noworodkowi, choć - jeśli nie ma pilnej potrzeby – najmłodszym oszczędza się tego.

Samo pobranie krwi, jeśli jest wykonane przez wykwalifikowaną pielęgniarkę, trwa króciutko (do badania wystarczy 1-2 mL krwi) i jest niemal bezbolesne. Krew pobiera się zazwyczaj z żyły w zgięciu łokcia lub z opuszka paluszka. Jeśli dziecko jest bardzo wrażliwe na ból lub bojaźliwe, można mu miejsce wkłucia znieczulić maścią przeciwbólową.

Jak wygląda badanie

Krew składa się z płynnego osocza oraz zawieszonych w nim krwinek. Ich liczbę, rodzaj i wzajemne proporcje ustala się za pomocą podstawowego badania krwi, zwanego w skrócie morfologią. Pozwala to zorientować się w stanie zdrowia pacjenta i wykryć zaburzenia w jego organizmie. Normy zależą od wieku w jakim jest dziecko. Nie warto więc wyciągać pochopnych wniosków, lepiej interpretację wyników zostawić lekarzowi opiekującemu się maluchem.

Wirus czy bakteria?

Rozmaz krwi (badanie białych krwinek) naprowadza między innymi czy chorobę wywołały wirusy, czy bakterie.

  • Granulocyty - ich wysoki poziom świadczy zwykle o infekcji bakteryjnej,
  • Limfocyty - podwyższenie ich liczby lub znaczna przewaga nad granulocytami świadczy zwykle o infekcji wirusowej. Limfocyty atypowe w rozmazie krwi obwodowej wraz z podwyższonym poziomem leukocytów świadczą z reguły o mononukleozie zakaźnej.
  • Eozynofile - ich podwyższony poziom może świadczyć o alergii lub o zakażeniu pasożytniczym. Ich zupełny brak obserwuje się w niektórych ciężkich infekcjach bakteryjnych, a podwyższenie poziomu - w okresie rekonwalescencji.

U dzieci pomiędzy 3. a 6. miesiącem obserwuje się naturalną niedokrwistość. Czasami może się ona nasilić poza granice fizjologii i wówczas wymaga leczenia. Objawy anemii rzadko uchwytne są gołym okiem.

Niedokrwistość można podejrzewać, jeśli dziecko jest blade, apatyczne, nie ma apetytu, a także - gdy często choruje i rozwija się wolniej od rówieśników. Jednak dopiero wynik analizy krwi (morfologii) jest rozstrzygający. O anemii świadczy obniżony poziom hemoglobiny i liczba erytrocytów. Niedobór żelaza jest jedną z możliwych przyczyn anemii i może wynikać nie tylko z wykorzystania jego rezerw i ograniczonych dostaw, ale także z niedostatecznego wchłaniania z przewodu pokarmowego - przyczyną jest najczęściej alergia na białko mleka krowiego lub alergia na gluten bądź celiakia. Alergia pokarmowa może się niekiedy wiązać z niewielkimi ale długotrwałymi stratami krwi z przewodu pokarmowego, a zatem z systematyczną utratą żelaza. Jeśli zachodzi takie podejrzenie, zaleca się badanie kału na krew utajoną.

Jednak na podstawie samego poziomu żelaza nie można rozpoznać anemii. Należy przeanalizować również wyniki morfologii krwi, w tym przede wszystkim hemoglobiny. Przydatna czasami jest także ocena zdolności wiązania żelaza (TIBC) oraz magazynów żelaza (ferrytyna). Niski poziom żelaza często przejściowo występuje w trakcie i po infekcji, może towarzyszyć również zakażeniom pasożytniczym czy przewlekłej biegunce.

Najlepszym źródłem żelaza jest mięso i żółtko. Pierwiastek ten występuje także w roślinach strączkowych, ale jest gorzej przyswajalny. Przyswajanie żelaza ułatwia witamina C - właśnie dlatego do jadłospisu niemowlęcia stosunkowo wcześnie wprowadza się przeciery i soki owocowe. Należy próbować rozszerzać dietę o ryby, żółtko, ale także kasze i pieczywo razowe, płatki owsiane, pszenne, jęczmienne, musli, otręby i zarodki pszenne, morele, figi, mielone orzechy, nasiona słonecznika, suszone owoce, groch, soczewicę, soję.

Niedokrwistość z niedoboru żelaza jest najczęstszym, ale nie jedynym rodzajem anemii spotykanej u niemowląt. Inną jej przyczyną bywa niedobór kwasu foliowego i witaminy B12, który upośledza wytwarzanie komórek krwi w szpiku (zdarza się to zwłaszcza u dzieci wegetarianek). Pozostałe przyczyny anemii (wrodzona lub nabyta niedomoga szpiku, uszkodzenie krwinek czerwonych, prowadzące do ich przedwczesnego rozpadu, dziedziczny brak składnika soku żołądkowego, niezbędnego do przyswajania witaminy B-12) występują u niemowląt znacznie rzadziej.

Badanie moczu

Badanie ogólne moczu należy do najczęściej wykonywanych badań diagnostycznych u dzieci. Jest to w dużej części uzasadnione, bowiem choroby układu moczowego należą do najczęstszych w tym okresie życia. Badanie ogólne moczu jest często niedocenianym, ale niezwykle ważnym badaniem diagnostycznym. Jest proste do wykonania i stosunkowo tanie, a przynosi bardzo wiele informacji. Jest całkowicie nieinwazyjne.

Najlepiej, aby mocz do badania pochodził po całonocnej przerwie w oddawaniu moczu. Mocz powinien być dostarczony szybko do laboratorium.

U dziewczynek należy unikać wykonywania badania ogólnego moczu 2-3 dni przed spodziewaną miesiączką, jak też tuż po zakończeniu krwawienia miesięcznego.

U najmniejszych dzieci dopuszczalne jest pobranie za pomocą samoprzylepnego woreczka, ale tylko dla celów badania ogólnego, a nie posiewu moczu.

Badanie kału

Badanie kału jest jedną z podstawowych analiz wykonywanych w schorzeniach przewodu pokarmowego. Umożliwia ono ustalenie przyczyny choroby zakaźnej jelit oraz choroby pasożytniczej przewodu pokarmowego.

Na podstawie analizy kału można wnioskować o zdolności jelit do wchłaniania pokarmu i pośrednio o czynności wydzielniczej (wydzielaniu enzymów trawiennych) trzustki. Wykazanie obecności krwi w kale - tzw. badanie na krew utajoną, jest wykonywane w celu stwierdzenia krwawienia z przewodu pokarmowego.